Rush op grondstoffen

Onzorgvuldig uitgevoerde olie- en mijnbouwprojecten kunnen desastreuze gevolgen hebben voor het landschap, de biodiversiteit en de lokale bevolking.

Door de toegenomen welvaart in opkomende economieën als China, India en Brazilië stijgt de mondiale vraag naar energie en grondstoffen. Hierdoor stijgen de prijzen voor grondstoffen en energie. Het ontginnen van olie- en ertsvoorraden die voorheen economisch onrendabel waren, wordt als gevolg hiervan steeds interessanter. Door de technologische vooruitgang is het bovendien mogelijk dat olie- en mijnbouwprojecten worden opgezet in gebieden die eerst onbereikbaar waren, zoals gebergten, zeeën of bossen. 

De noodzaak van duurzaamheidscriteria
Helaas werken olie- en mijnbouwprojecten vaker armoede en milieuschade in de hand dan dat ze deze opheffen. De grootste risico’s van deze zogeheten extractieve projecten zijn de vervuiling van bodem, lucht en water en zelfs de destructie van complete landschappen. Bovendien resulteert de ontsluiting (via wegen en andere infrastructuur) van voorheen ontoegankelijke gebieden in habitatversnippering en in andere economische activiteiten, zoals (illegale) jacht, houtkap en landbouw, die de natuur en lokale gemeenschappen vaak schade toebrengen. 

Transparantie van cruciaal belang
Deze nadelige gevolgen kunnen worden voorkomen door in het projectmanagement van begin af aan de belangen te betrekken van de biodiversiteit en de lokale bevolking. Olie- en mijnbouwbedrijven zullen de komende jaren duurzaamheidscriteria moeten implementeren om verdere schade aan lokale gemeenschappen en de natuur te vermijden. De export van grondstoffen kan bijdragen aan armoedevermindering en natuurbehoud, zolang de betrokken olie- en mijnbouwbedrijven revenuen afdragen aan de lokale overheid en deze overheid dit geld vervolgens ook investeert in onderwijs, gezondheidszorg en natuurbescherming. Om dit te bereiken is transparantie in de overeenkomsten en de betalingsstromen van cruciaal belang. 

Maatregelen voor verduurzaming
De olie- en mijnbouwsector kan dus verduurzamen, maar hiervoor zijn wel verschillende maatregelen noodzakelijk. Voordat een project van start gaat, moet er om te beginnen altijd een Environmental and Social Impact Assessment (ESIA) worden opgesteld, waarbij alle stakeholders betrokken zijn. De uitkomst hiervan dient door alle partijen te worden gerespecteerd. Verder moet er gedurende het gehele project een dialoog blijven bestaan met maatschappelijk middenveld, de lokale bevolking en andere betrokkenen. Voor het behoud van de biodiversiteit is het van essentieel belang dat er geen extractieve activiteit in beschermde (natuur)gebieden plaatsvindt. Nationale overheden dienen voorwaarden te scheppen waarin (multinationale) bedrijven hun investeringen beschermd zien door rechtszekerheid en een stabiel ondernemingsklimaat. Bedrijven zijn dan eerder geneigd hun projecten te onderwerpen aan deze duurzaamheidscriteria. De door de nationale overheden ontvangen revenuen voor de geëxporteerde grondstoffen moeten tot slot weer openbaar zijn, zodat controle mogelijk is.

Wat doet IUCN NL?
De kaart Extractive Industries in West and Central Africa van IUCN NL geeft inzage in bestaande extractieve projecten en de gevolgen ervan voor de biodiversiteit en de lokale gemeenschappen. Daarnaast geeft de kaart aanbevelingen voor verduurzaming. De kaart wordt verspreid onder lokale en regionale NGOs en overheden en onder westerse bedrijven en overheden. IUCN NL is ook in gesprek met Nederlandse bedrijven in de extractieve sector. Verder assisteert IUCN NL lokale NGO’s bij het opzetten van projecten en probeert hun bewustwording en capaciteitsopbouw te vergroten. Op die manier kunnen zij zélf de dialoog aangaan met bedrijven. IUCN NL blijft zich tot slot inzetten voor de implementatie van duurzaamheidscriteria.

• De ICMM Good Practice Guidelines
• De Energy and Biodiversity Initiative Guidance
• De World Bank Safeguard Policies
• Publish-What-You-Pay (PWYP)
• Publicatie: Extractive industries in West and Central Africa