Opkomst van biomassa voor energie

Het gebruik van biomassa in de energievoorziening en transportbrandstoffen neemt wereldwijd snel toe. De grootschalige import van biomassa en biobrandstoffen heeft echter ook een keerzijde.

Met de nodige voorzorgsmaatregelen kan het gebruik van biomassa een positieve bijdrage leveren in de strijd tegen broeikasgasemissies en klimaatverandering. De Nederlandse overheid stimuleert om die reden het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen in de elektriciteitsproductie. Ongeveer de helft hiervan bestaat uit biomassa, die nu al voor een deel geïmporteerd moet worden.

Groeiende import
In de toekomst zal de import van biomassa door de stijgende vraag alleen maar toenemen. Dat komt onder meer door de Europese doelstelling om 5,75% biobrandstoffen bij te mengen in 2010, oplopend naar 10% in 2020. Dit zal leiden tot een wereldwijd toenemende vraag naar biobrandstoffen en dus ook tot een toenemende hoeveelheid geïmporteerde biomassa in Nederland.

Negatieve balans
De grootschalige teelt van energiegewassen die hiervoor nodig is, kan echter ook uiterst negatieve effecten hebben – met name in zuidelijke landen. Die negatieve effecten zijn het gevolg van de toenemende kap van tropische regenwouden, het verlies van biodiversiteit, de aantasting van de voedselproductie (met als gevolg een stijging van de voedselprijzen) en de schending van landrechten. Bovendien is de inzet van biobrandstoffen voor de reductie van CO2-uitstoot vaak niet effectief. In sommige gevallen kan de balans zelfs negatief uitvallen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij biodiesel van palmolie die op veengrond wordt verbouwd. De duurzaamheid van biomassa staat dus ter discussie.

Wat doet IUCN NL?
IUCN NL draagt actief bij aan het opstellen van duurzaamheidscriteria voor biomassa vanuit de ecosysteem benadering. Goede criteria die de duurzaamheid van biomassa garanderen kunnen een deel van de oplossing zijn. Maar IUCN NL vraag ook vooral aandacht voor de indirecte effecten van biomassaproductie. Want wanneer (een deel van) de productie aantoonbaar voldoet aan duurzaamheidscriteria, is er nog een risico van indirect verschuivingen van landgebruik en dus indirecte ontbossing. Dit is lastige problematiek waar IUCN NL aandacht voor vraagt en samen met andere partijen oplossingen voor zoekt.
Daarnaast werkt IUCN NL samen met de private sector aan oplossingen voor het verduurzamen van productie- en handelsketens van biomassa. Verder werkt IUCN NL samen met maatschappelijke organisaties in producentenlanden. Die samenwerking bestaat enerzijds uit het uitwisselen van kennis en informatie en anderzijds uit het steunen van deze organisaties in biomassagerelateerde projecten

• Artikel consequenties Biomassa in de E&O
• Factsheet tweede generatie biobrandstoffen
• Publicatie: Implementing Sustainable Bioenergy Production: A Compilation of tools and approaches
• Indirecte effecten biobrandstof